Strona główna

powrót
 

Wydawca Internetowej wersji magazynu U NAS

 

Początki kościoła i parafii gorzyckiej

   

   
   W czasach średniowiecznych, kiedy u nas obowiązywało dawne prawo polskie, tj. ok. rou 1220 istniały już kościoły w Rybniku, Raciborzu, Jedłowniku w Solcach pod Orłową i w Cieszynie. Do najbliższego z tych kościołów przynależała ludność z Gorzyc, Gorzyczek, Uchylska i Olzy, a był to kościół w Jedłowniku. Dopiero w połowie XIII wieku, kiedy obowiązywało już nowe prawo niemieckie tj. około roku 1300 w nowej wsi Gorzyce wzniesiono pierwszy drewniany kościół w miejscu obecnego starego cmentarza. O istnieniu parafii w Gorzycach dowiadujemy się z zapisków archidiakonatu polskiego z roku 1341. Wspomina o niej w swoim wykazie ksiądz kolektor Mikołaj Wolff w roku 1447, a dotyczącym daniny na Świętopietrze z dekanatu żorskiego, do którego przynależały wszystkie parafie ziemi Raciborskiej po prawym brzegu Odry. Gorzyce figuruję tam pod niemiecką nazwą Berglindorff, zwana już tak od 1300 roku. Nie znamy pierwotnego zasięgu parafii gorzyckiej w wiekach średnich. Zaś około 1350 roku granice parafii stykały się na wschodzie z granicami parafii godowskiej, na południu z parafią bogumińską, na zachodzie z parafią rogowską, a na północy z parafią wodzisławską. Tak pozostało aż do XIX wieku. Pierwsze pisane wzmianki o kościele w Gorzycach pochodzą z lat 1652, 1679, 1688. Jest to już drugi kościół drewniany wystawiony na tym samym miejscu. Przetrwał on do 1778 roku kiedy to spalił się wraz z połową wsi. W 1800 roku przeniósł hr. Węgierski drewniany kościół z Pilchowic k. Knurowa do Gorzyc. Jednak już w roku 1839 ze względu na zawalenie trzeba go było rozebrać i z odzyskanego zdrowego drewna zbudowano malutki kościółek. Był on podobny do ubogiej stajenki - a miał służyć jeszcze co najmniej 30 lat. W 1862 roku przystąpiono do budowy nowego murowanego kościoła w innym miejscu na wzgórzu po drugiej stronie drogi. Budowa przeciągała się ponieważ w 1866 roku trwała wojna prusko-austiiacka, a ponadto na Śląsku panowała cholera i tyfus. Budowę ukończono jednak w 1869 roku. Kościół ten w 70% zniszczony w czasie działań wojennych w 1945 roku został odbudowany w latach 1946-1949 i służy do dziś. Jedynym znanym w całym średniowieczu proboszczem w Gorzycach był ksiądz Jan, a było to około 1445 roku. Jest zapisany jako cżłonek Bractwa Literatów Najświętszej Marii panny w Raciborzu.

   Pewne przejściowe zamieszanie w Gorzycach spowodowała reformacja (1570-1671). Wtedy to parafia gorzycka administrowana była przez komentarzy z ramienia proboszcza bogumińskiego, jako że w 1652 roku połowa parafian była wyznania Luterańskiego. Kościół gorzycki przez kilkadziesiąt lat stał ogołocony z wszelkich ozdób, podobny raczej do szopy niż do świątyni. 

   Przykładowo w tym czasie Skrzyszów był całkowicie luterański, a sąsiednie Rogowy jeszcze w roku 1679 były luterańskie. Kiedy w 1652 roku archidiakon ks. Raingold wizytował gorzycką parafię gorzyczanie wręcz zażądali "... chcemy mieć u siebie własnego duszpasterza i wówczas przyrzekamy, że w najkrótszym czasie cała wieś i parafia stanie się katolicką". Trwało to jednak do roku 1672 kiedy nareszcie zjawił się w Gorzycach pierwszy po reformacji proboszcz - duszpasterz katolicki ksiądz Jan Wincenty Bromboszcz. Nawrócił on w krótkim czasie 16 rodzina na wiarę katolicka tak, że w roku 1688 już tylko 9 rodzin ewangelickich pozostało i parafia mogła być uważana za katolicką. Obwód parafii obejmował Gorzyce, Gorzyczki i Uchylsko, wsie Zabełków i Olza dostały się w obręb parafii dopiero w XVIII wieku. Najpóźniej Olza bo dopiero w roku 1787. Przed tym Zabełków należał do parafii Rudyszwałdu, a Olza do parafii bogumińskiej. Zabełków usamodzielnił sie w 1850 kiedy tam utworzono parafię, zaś w Olzie istniała kaplica św. Józefa, w której w roku 1840 odbywały się nabożeństwa 4 razy w roku odprawiane przez proboszcza gorzyckiego. Od roku 1860 takie nabożeństwa odprawiano już co miesiąc. W roku 1935 Olzanie wybudowali sobie własny kościół, które do roku 1945 miał charakter kościoła filialnego z Gorzyc. Po odbudowie w 1945 roku stał się kościołem parafialnym w Olzie.

   W ten czas parafia gorzycka obejmuje Gorzyce z (przysiółkami Osiny i Kraskowiec) Gorzyczki i Uchylsko i liczy 4500 parafian. Tak było do roku 1968 kiedy to dawny przysiółek, a teraz już spora dzielnica Osiny i część Bełsznicy postanowiły utworzyć własna na razie patronacką parafię p.w. Ducha Świętego, która w 1979 roku została erygowana na samodzielną parafię i w 2002 roku liczy już 1140 parafian.

   Ciekawa jest też historia pod jakim wezwaniem istniał kościół parafialny w Gorzycach. Wiadomości źródłowe, wizytacje i etc. z XVII wieku podają zgodnie, że kościół parafialny w Gorzycach istniał pod wezwaniem NMP Wniebowziętej. Dopiero od roku w 1778 po pożarze tutejszego kościoła zjawia się nowe wezwanie Anioła Stróża. Natomiast po odbudowie zniszczonego kościoła przez działania wojenne, przy poświęceniu w 1948 roku otrzymuje on nowe już trzecie wezwanie Narodzenia NMP i Anioła Stróża. Obecnie parafia obchodzi dwa odpusty - Anioła Stróża i w pierwszą niedzielę września Narodzenia NMP. Uroczystość poświęcenia kościoła obchodzi się od roku 1869 w październiku w niedzielę po św. Marcinie.

   Parafia gorzycka posiada kilka kaplic w tym dwie większe - w Gorzkach i Uchylsku, w których odprawiane są okolicznościowe nabożeństwa. Jest także Klasztor sióstr Elżbietanek z kaplicą przy ulicy Ogrodowej 2.

 


(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. Isos & redakcja miesięcznika "U Nas", Gorzyce Sierpień 2002.